Wat is een datastation en hoe werkt het?
Een datastation is een geautomatiseerd systeem dat zorgaanbieders helpt om gegevens veilig en efficiënt te delen met informatie-vragende partijen. Het zorgt voor gestroomlijnde data-uitwisseling en vermindert administratieve lasten door bestaande registraties meervoudig te benutten. Vergelijkbaar met een slimme rekenmachine, berekent het datastation op basis van ruwe data uit bronsystemen, verrijkt met een kennismodel, automatisch de antwoorden op gestelde vragen. De zorgaanbieder stelt de data eenmalig middels het datastation beschikbaar en kan door meerdere informatie-vragende partijen gebruikt worden om vragen te beantwoorden. Een zorgaanbieder geeft zelf akkoord op de data voordat deze verstuurd wordt.
Waarom een datastation?
Een datastation biedt de technische ondersteuning voor de KIK-V werkwijze. De aanschaf van een datastation voor de implementatie van KIK-V levert de volgende voordelen op:
-
Minder administratieve lasten
Gegevens hoef je maar één keer te ontsluiten en kunnen hergebruikt worden voor meerdere informatieverzoeken. -
Betrouwbare data
Data wordt in het datastation gevalideerd, bijvoorbeeld op volledigheid en juistheid. -
Veilig en met behoud van regie data delen
Gegevens worden veilig en compliant gedeeld, met duidelijke autorisaties en logging. De zorgaanbieder houdt zelf controle over het gebruik van data. Ook worden alle activiteiten in het datastation opgeslagen in een logboek. -
Klaar voor huidige én toekomstige eisen
Het datastation voldoet aan landelijke en Europese interoperabiliteitseisen en maakt gebruik van open standaarden en FAIR-principes. -
Inzetbaar voor elke zorgorganisatie
Geschikt voor zowel kleine als grote zorginstellingen, met verschillende IT-niveaus, en eenvoudig uit te breiden met nieuwe bronnen en partners.
Wat doet het datastation?
✔ Haalt data uit systemen zoals ECD, HR en financieel
✔ Vertaalt deze naar KIK-V definities
✔ Beantwoordt informatievragen via uitwisselprofielen
✔ Deelt data gecontroleerd via het Nuts-netwerk
Wat is een datastation WEL? |
Wat is een datastation NIET? |
|
✔ Een ontsluitingslaag tussen systemen en uitwisseling ✔ Een vertaallaag naar gestandaardiseerde definities ✔ Een gecontroleerd toegangspunt voor data ✔ Onderdeel van een veilige keten (Nuts) ✔ Basis voor herbruikbare data en KIK-V |
✖ Een dashboard of rapportagetool ✖ Een vervanging van ECD/HR/ERP ✖ Een datakwaliteitsoplossing ✖ Een systeem waar alle data vrij beschikbaar is ✖ Een nieuw registratiesysteem |
Relatie met BI oplossing en interne sturing
Een datastation is geen dashboard, maar kan wel een belangrijke bron zijn voor interne stuurinformatie, benchmarking, kwaliteitsverbetering en managementinformatie. Een zorgorganisatie kan ervoor kiezen om KIK-V indicatoren ook als interne KPI's te gebruiken.
Veiligheid en AVG
Datastations voldoen aan de eisen conform veiligheid en bescherming van persoonsgegevens. Datastations maken gebruik van het Nuts-netwerk voor vertrouwde gegevensuitwisseling. Data wordt alleen gedeeld met geautoriseerde partijen en waar mogelijk geaggregeerd, zodat deze niet direct herleidbaar is tot personen.
Elke nieuwe indicator wordt getoetst door de Privacy company. Meer informatie over beveiliging en privacy is ook terug te vinden in de Afsprakenset.
Erwin van Boxtel over veilig data delen via een KIK-V datastation
[tekst op scherm: Erwin van Boxtel, Manager Informatiemanagement en Zorgtechnologie Thebe]
Een datastation speelt in de samenwerking een rol, omdat in die samenwerking, die zo kenmerkend is voor zorgverlening, moet je er natuurlijk voor zorgen dat data voor professionals goed beschikbaar zijn. En daar komt de datastation om de hoek kijken. Een datastation stelt je in staat om met anderen jouw data te delen.
Maar natuurlijk wel onder afspraken, dat doe je niet zomaar. En dat is nou net de kracht wat mij betreft van bijvoorbeeld het KIK-V programma, waarin je met een modelgegeven set en met een uitwisselprofiel hele goede afspraken maakt over wat je deelt, wanneer je het deelt. Dus het datastation is vooral, nou ja, ik zeg wel eens de luchthaven waar langs allerlei databewegingen, luchthaven zijn natuurlijk mensen, maar waar allerlei databewegingen een rol kunnen spelen.
En KIK-V is dan de eerste stap die je helpt op weg naar wat een fair data station heet. Een mooi voorbeeld uit de praktijk is bijvoorbeeld het Mindlabs project. Daarin werken we met leveranciers, zorgaanbieders en kennisinstituten samen om in dit geval een risico op vallen te voorspellen.
Datastation leveranciers
Sinds 2021 ontwikkelen en implementeren DaaS (Datastation-as-a-Service) leveranciers datastations bij zorgaanbieders die met KIK-V werken. Meerdere softwareleveranciers bieden inmiddels DaaS-oplossingen aan, geschikt voor zowel grote als kleinere zorgorganisaties. De DaaS-leverancier verzorgt de installatie, het onderhoud en het beheer van het datastation. Bij het kiezen van een datastation leverancier is het belangrijk te controleren of deze goed binnen je bestaande applicatielandschap past. Beoordeel hen op dezelfde manier als andere softwareleveranciers om een soepele samenwerking en integratie te waarborgen
Deze softwareleveranciers bieden een datastation aan:
We vinden het belangrijk dat alle datastations in de basis hetzelfde kunnen. Dat betekent dat de huidige datastation leveranciers allen voldoen aan alle onderstaande functionaliteiten. Uiteraard staat het de datastation leveranciers daarnaast vrij om hun eigen functionaliteiten toe te voegen. Tijdens demo afspraken met één of meer van de datastationleveranciers kunnen deze verder door de zorgaanbieder uitgevraagd worden.
- Gegevens importeren: het systeem kan gegevens ophalen via verschillende manieren, zoals API's, databankkoppelingen of bestanden (zoals XML, JSON, CSV).
- Omzetten naar standaardformaat: data wordt automatisch omgezet naar een standaardformaat (RDF)
- Beheren van koppelingen: je kunt koppelingen eenvoudig toevoegen, testen, aanpassen of verwijderen.
- Automatisch en handmatig importeren: zowel geautomatiseerde als handmatige gegevensinvoer wordt ondersteund.
- Ondersteuning van berekeningen: handmatige invoer van berekende gegevens is ook mogelijk.
- Meerdere versies: het systeem werkt met verschillende ontologieën en versies van ontologieën.
- Controleren op fouten: data wordt gevalideerd, bijvoorbeeld op volledigheid en juistheid.
- Gegevens koppelen: data kan automatisch worden verbonden aan ontologieën.
- Inzicht in acties: activiteiten zoals importeren en controleren worden opgeslagen in een logboek.
- Vragen stellen: gevalideerde vragen stellen gebeurt via de SPARQL manier.
- Open standaarden en FAIR-principes: het systeem gebruikt internationaal erkende standaarden (RDF, SPARQL, OWL2) en ondersteunt toegankelijk en herbruikbaar delen van data.
- Automatisch koppelen van data: het systeem kan zelfstandig verbanden leggen tussen gegevens.
- Flexibel: nieuwe bronsystemen en partners kunnen gemakkelijk worden toegevoegd.
- Geschikt voor zorginstellingen: zowel grote als kleine zorginstellingen, met verschillende IT-niveaus, kunnen het systeem gebruiken.